Poradnik biznesowy

Badanie obrotu według podziału na obroty rynkowe i pozarynkowe, w szczególności zaś badanie wielkości i struktury obrotów rynkowych należy do ważniejszych zadań statystyki obrotu towarowego. Celem tego badania jest uzyskanie danych niezbędnych do ustalenia bezpośredniego udziału ludności w spożyciu, ponadto, pozwala ono na skoordynowanie planu obrotu towarowego z planem obiegu pieniężnego. Sprzedaż rynkowa (na zaopatrzenie ludności) dokonywana jest w zasadzie wyłącznie w tran­sakcjach gotówkowych (przy czym zasadniczą wagę mają tu obroty sieci detalicznej), a więc wiąże się z planem kasowym, podczas gdy sprzedaż pozarynkowa dokonywana jest zazwyczaj w dużych partiach (głównie ze szczebla produkcji i hurtu) w obrocie bezgotówkowymi, a więc wiąże się z planem kredytowym.

Wartość obrotów rynkowych jest ustalana przez sumowanie obrotów odnośnych przedsiębiorstw, tj. przedsiębiorstw handlu detalicznego i ży­wienia zbiorowego oraz sprzedaży dokonywanej bezpośrednio konsumen­tom indywidualnym przez przedsiębiorstwa szczebla hurtu i zakłady pro­dukcyjne. Większość tych obrotów stanowią obroty przedsiębiorstw deta­licznych i przedsiębiorstw żywienia zbiorowego, gdzie, jak o tym dowie­my się z dalszej części pracy, badanie struktury obrotów w przekroju asortymentowym prowadzone jest w stosunkowo wąskim zakresie względ­nie według odrębnych kryteriów (żywienie zbiorowe). Masa towarowa będąca przedmiotem obrotów tych przedsiębiorstw jest im dostarczana, czyli wpływa do tych przedsiębiorstw głównie poprzez aparat hurtowy, gdzie rozbicie asortymentowe obrotów w wyrażeniu ilościowowartościowym jest stosunkowo szczegółowe. Wynika stąd zadanie sprawozdawczości i opracowań odnośnych danych polegające na badaniu spływu rynkowej masy towarowej w przekroju asortymentowym w wyrażeniu ilościowo-wartościowym.